4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (Dernekler ve Vakıflarla İlgili Hükümler)

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (Dernekler ve Vakıflarla İlgili Hükümler)

TÜRK MEDENİ KANUNU

 

Kanun Numarası : 4721

Kabul Tarihi : 22/11/2001

Yayımlandığı R.Gazete Tarihi : 8/12/2001 Sayı : 24607

Yayımlandığı Düstur : Tertip:5 Cilt, 41

İKİNCİ BÖLÜM
DERNEKLER

A. Kuruluşu

I. Tanımı

Madde 56- (Değişik :30.07.2003 tarih ve 4963/31) Dernekler, gerçek veya tüzel en az yedi kişinin kazanç paylaşma dışında belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere, bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmek suretiyle oluşturdukları, tüzel kişiliğe sahip kişi topluluklarıdır.

Hukuka veya ahlâka aykırı amaçlarla dernek kurulamaz.

II. Dernek kurma hakkı

Madde 57- Herkes, önceden izin almaksızın dernek kurma hakkına sahiptir.

Dernek kurucularının fiil ehliyetine sahip olması gerekir.

III. Tüzük

Madde 58- Her derneğin bir tüzüğü bulunur.

Dernek tüzüğünde derneğin adı,amacı, gelir kaynakları, üyelik koşulları, organları ve örgütü ile geçici yönetim kurulunun gösterilmesi zorunludur.

Dernek tüzüğü, kanunun emredici hükümlerine aykırı olamaz.

Dernek tüzüğünde düzenlenmemiş konularda kanun hükümleri uygulanır.

IV. Tüzel kişiliğin kazanılması

1. Kazanma anı

Madde 59- Dernekler, kuruluş bildirimini, dernek tüzüğünü ve gerekli belgeleri yerleşim yerinin bulunduğu yerin en büyük mülki amirine verdikleri anda tüzel kişilik kazanırlar.

Kuruluş bildiriminin içeriği ve gerekli belgelerin nelerden ibaret olduğu, yönetmelikte gösterilir.

2. İnceleme

Madde 60- Kuruluş bildirimi ve belgelerin doğruluğu ile dernek tüzüğü, en büyük mülki amir tarafından altmış gün içinde dosya üzerinden incelenir.

Kuruluş bildiriminde, tüzükte ve kurucuların hukuki durumlarında kanuna aykırılık veya noksanlık tespit edildiği takdirde bunların giderilmesi veya tamamlanması derhal kuruculardan istenir. Bu istemin tebliğinden başlayarak otuz gün içinde belirtilen noksanlık tamamlanmaz ve kanuna aykırılık giderilmezse; en büyük mülki amir, yetkili asliye hukuk mahkemesinde derneğin feshi konusunda dava açması içir durumu Cumhuriyet Savcılığına bildirir. Cumhuriyet Savcısı mahkemeden derneğin faaliyetinin durdurulmasına karar verilmesini de isteyebilir.

Kuruluş bildiriminde, tüzükte ve belgelerde kanuna aykırılık veya noksanlık bulunmaz ya da bu aykırılık veya noksanlık belirli sürede giderilmiş bulunursa; keyfiyet derhal derneğe yazıyla bildirilir ve dernek, dernekler kütüğüne kaydedilir.

3. Dernek tüzüğünün ilanı

Madde 61- Mülga :

4. İlk genel kurul toplantısı

Madde 62-Dernekler, 60 ıncı maddenin son fıkrası gereğince yapılan yazılı bildirimi izleyen altı ay içinde ilk genel kurul toplantısını yapmak ve organlarını oluşturmakla yükümlüdürler.

B. Üyelik

I. Kazanılması

1. Kural

Madde 63- Hiç kimse, bir derneğe üye olmaya ve hiçbir dernek de üye kabul etmeye zorlanamaz.

2. Koşulları

Madde 64- (Değişik :30.07.2003 tarih ve 4963/32) Fiil ehliyetine sahip bulunan her gerçek kişi ile tüzel kişiler, derneklere üye olma hakkına sahiptir.

Yazılı olarak yapılacak üyelik başvurusu, dernek yönetim kurulunca en çok otuz gün içinde karara bağlanır ve sonuç yazıyla başvuru sahibine bildirilir. Başvurusu kabul edilen üye, bu amaçla tutulacak deftere kaydedilir.

II. Sona ermesi

1. Kendiliğinden

 Madde 65- Üyelik için kanunda veya tüzükte aranılan nitelikleri sonradan kaybedenlerin dernek üyeliği kendiliğinden sona erer.

 2. Çıkma ile

Madde 66-(Değişik :30.07.2003 tarih ve 4963/33) Hiç kimse, dernekte üye kalmaya zorlanamaz. Her üye yazılı olarak bildirmek kaydıyla, dernekten çıkma hakkına sahiptir.

3. Çıkarılma ile

 Madde 67-Tüzükte üyelerin çıkarılma sebepleri gösterilebilir.

Tüzükte çıkarma sebepleri gösterilmişse, çıkarma kararına bu sebeplerin haklı sayılmayacağı iddiasıyla itiraz edilemez.

Tüzükte çıkarma düzenlenmemişse üye, ancak haklı sebeple çıkarılabilir. Bu çıkarma kararına, haklı sebep bulunmadığı ileri sürülerek itiraz edilebilir.

III. Kapsamı

1. Üyelerin hakları

a. Eşitlik ilkesi

Madde 68- Dernek üyeleri eşit haklara sahiptirler. Dernek, üyeleri arasında dil, ırk, renk, cinsiyet, din ve mezhep, aile, zümre ve sınıf farkı gözetilemez; eşitliği bozan veya bazı üyelere bu sebeplerle ayrıcalık tanıyan uygulamalar yapamaz.

Her üyenin, derneğin faaliyetlerine ve yönetimine katılma hakkı vardır.

Dernekten çıkan veya çıkarılan üye, dernek malvarlığında hak iddia edemez.

b. Oy hakkı

Madde 69-  Her üyenin genel kurulda bir oy hakkı vardır; üye, oyunu şahsen kullanmak zorundadır.

Onursal üyelerin oy hakkı yoktur.

2. Üyelerin yükümlülükleri

a. Ödenti verme borcu

Madde 70- Üyelerin ödenti verme borcu tüzükle düzenlenir. Tüzükte düzenleme yoksa üyeler, dernek amacının gerçekleşmesi ve borçlarının karşılanması için zorunlu ödentilere eşit olarak katılırlar. Dernekten çıkan veya  çıkarılan üye, üyelikte bulunduğu sürenin ödentisini vermek zorundadır.

Onursal üyeler ödenti vermek zorunda değildir.

b. Diğer yükümlülükler

Madde 71- Üyeler, dernek düzenine uymak ve derneğe sadakat göstermekle yükümlüdürler.

Her üye, derneğin amacına uygun davranmak, özellikle amacın gerçekleşmesini güçleştirici veya engelleyici davranışlardan kaçınmakla yükümlüdür.

C. Organlar

I. Genel olarak

Madde 72- Derneğin zorunlu organları, genel kurul, yönetim kurulu ve denetim kuruludur.

Dernekler zorunlu organları dışında başka organlar da oluşturabilirler. Ancak bu organlara zorunlu organların görev, yetki ve sorumlulukları devredilemez.

II. Genel kurul

1. Niteliği ve oluşumu

Madde 73- Genel kurul, derneğin en yetkili karar organı olup; derneğe kayıtlı üyelerden oluşur.

2. Toplanması

a. Olağan toplantı

Madde 74- Genel kurul, tüzükte belirtilen zamanda yönetim kurulunun çağrısı üzerine toplanır.

Olağan genel kurul toplantılarının en geç üç yılda bir yapılması zorunludur.

b. Olağanüstü toplantı

Madde 75- Genel kurul, yönetim veya denetim kurulunun gerekli gördüğü hallerde veya dernek üyelerinden beşte birinin yazılı başvurusu üzerine, yönetim kurulunca olağanüstü toplantıya çağrılır.

Yönetim kurulu, genel kurulu toplantıya çağırmazsa; üyelerden birinin başvurusu üzerine sulh hakimi, üç üyeyi genel kurulu toplantıya çağırmakla görevlendirir.

c. Toplantısız veya çağrısız alınan kararlar

Madde 76-Bütün üyelerin bir araya gelmeksizin yazılı katılımıyla alınan kararlar ile dernek üyelerinin tamamının kanunda yazılı çağrı usulüne uymaksızın bir araya gelerek aldığı kararlar geçerlidir.

Bu şekilde karar alınması olağan toplantı yerine geçmez.

3. Toplantıya çağrı

Madde 77- Genel kurul, yönetim kurulunca, en az onbeş gün önceden toplantıya çağrılır.

Bu amaçla toplantının günü, saati, yeri ve gündemi üyelere bildirilir.

Toplantıya çağrı usulü ve toplantının ertelenmesine ilişkin konular, yönetmelikle düzenlenir.

4. Toplantı yeri ve toplantı yeter sayısı

Madde 78- Genel kurul toplantıları, tüzükte aksine hüküm olmadıkça, dernek merkezinin bulunduğu yerde yapılır.

Genel kurul, katılma hakkı bulunan üyelerin salt çoğunluğunun, tüzük değişikliği ve derneğin feshi hallerinde üçte ikisinin katılımıyla toplanır; çoğunluğun sağlanamaması sebebiyle toplantının ertelenmesi durumunda ikinci toplantıda çoğunluk aranmaz. Ancak, bu toplantıya katılan üye sayısı, yönetim ve denetim kurulları üye tam sayısının iki katından az olamaz.

Genel kurul toplantısı, bir defadan fazla geri bırakılamaz.

5. Toplantı usulü

Madde 79- Genel kurul toplantısının açılışından sonra, toplantıyı yönetmek üzere, bir başkan ve yeteri kadar başkan vekili ile yazman seçilir.

Genel kurul toplantısında yalnız gündemde yer alan maddeler görüşülür. Ancak, toplantıda hazır bulunan üyelerin en az onda biri tarafından görüşülmesi yazılı olarak istenen konuların gündeme alınması zorunludur.

6. Genel kurulun görev ve yetkileri

Madde 80- Genel kurul, üyeliğe kabul ve üyelikten çıkarma hakkında son kararı verir; dernek organlarını seçer ve derneğin diğer bir organına verilmemiş olan işleri görür.

Genel kurul, derneğin diğer organlarını denetler ve onları haklı sebeplerle her zaman görevden alabilir.

7. Genel kurul kararları

a. Karar yeter sayısı

Madde 81- Genel kurul kararları, toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğuyla alınır. Şu kadar ki, tüzük değişikliği ve derneğin feshi kararları, ancak toplantıya katılan üyelerin üçte iki çoğunluğuyla alınabilir.

b. Oy hakkından yoksunluk

Madde 82- Hiçbir dernek üyesi, dernek ile kendisi, eşi, üstsoyu ve altsoyu arasındaki bir hukuki işlem veya uyuşmazlık konusunda alınması gereken kararlarda oy kullanamaz.

(Değişik :30.07.2003 tarih ve 4963/34)Tüzel kişi adına oy kullanacak kişi hakkında da yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır.

c. Kararın iptali

Madde 83-  Toplantıda hazır bulunan ve kanuna veya tüzüğe aykırı olarak alınan genel kurul kararlarına katılmayan her üye, karar tarihinden başlayarak bir ay içinde; toplantıda hazır bulunmayan her üye kararı öğrenmesinden başlayarak bir ay içinde ve her halde karar tarihinden başlayarak üç ay içinde mahkemeye başvurmak suretiyle kararın iptalini isteyebilir.

Diğer organların kararlarına karşı, dernek içi denetim yolları tüketilmedikçe iptal davası açılamaz.

Genel kurul kararlarının yok veya mutlak butlanla hükümsüz  sayıldığı durumlar saklıdır.

III. Yönetim kurulu

1.Oluşumu

Madde 84- Yönetim kurulu, beş asıl ve beş yedek üyeden az olmamak üzere dernek tüzüğünde belirtilen sayıda üyeden oluşur.

Yönetim kurulu üye sayısı, boşalmalar sebebiyle üye tamsayısının yarısının altına düşerse; genel kurul, kalan yönetim kurulu üyeleri veya denetim kurulu tarafından bir ay içinde toplantıya çağırılır. Çağrı yapılmazsa, üyelerden birin istemi üzerine, sulh hakimi, üç üyeyi genel kurulu toplantıya çağırmakla görevlendirir.

2. Görevleri

Madde 85- Yönetim kurulu, derneğin yürütme ve temsil organıdır; bu görevini kanuna ve dernek tüzüğüne uygun olarak yerine getirir.

Temsil görevi, yönetim kurulunca, üyelerden birine veya bir üçüncü kişiye verilebilir.

IV. Denetim kurulu

Madde 86- Denetim kurulu, üç asıl ve üç yedek üyeden az olmamak üzere dernek tüzüğünde belirtilen sayıda üyeden oluşur.

Denetim kurulu, denetleme görevini, dernek tüzüğünde belirtilen esas ve usullere göre yapar; denetleme sonuçlarını bir raporla yönetim kuruluna ve genel kurula sunar.

D. Sona erme

1. Kendiliğinden 

Madde 87- Dernekler, aşağıdaki hallerde kendiliğinden sona erer:

1.Amacın gerçekleşmesi, gerçekleşmesinin olanaksız hale gelmesi veya sürenin sona ermesi,

2.İlk genel kurul toplantısının kanunda öngörülen sürede yapılmamış ve zorunlu organların oluşturulmamış olması,

3.Borç ödemede acze düşmüş olması,

4.Tüzük gereğince yönetim kurulunun oluşturulmasının olanaksız hale gelmesi,

5.Olağan genel kurul toplantısının iki defa üst üste yapılamaması

Her ilgili, sulh hakiminden, derneğin kendiliğinden sonra erdiğinin tespitini isteyebilir.

II. Genel kurul kararı ile

Madde 88- Genel kurul, her zaman derneğin feshine karar verebilir.

III. Mahkeme kararı ile

Madde 89- Derneğin amacı, kanuna veya ahlaka aykırı hale gelirse;Cumhuriyet savcısının veya bir ilgilinin istemi üzerine mahkeme, derneğin feshine karar verir . Mahkeme, dava sırasında faaliyetten alıkoyma dahil gerekli     bütün önlemleri alır.

E. Derneklerin faaliyetleri

I. Genel olarak

Madde 90- Dernekler, amaçlarını gerçekleştirmek üzere, tüzüklerinde belirtilen çalışma konuları ve biçimleri doğrultusunda faaliyette bulunurlar.

Yasaklanan veya izne bağlı faaliyetlerle ilgili kamu hukuku nitelikli özel kanun hükümleri saklıdır.

Dernek faaliyetleri ile ilgili yasak ve sınırlamalara aykırılık halinde, Cumhuriyet savcısının istemiyle mahkemece faaliyetten alıkoyma kararı verilebilir.

II. Uluslararası faaliyet

1. Faaliyet serbestliği

Madde 91. (Değişik: 2.1.2003-4778/34) Dernekler, tüzüklerinde gösterilen amaçları gerçekleştirmek üzere uluslar arası faaliyette ve işbirliğinde bulunabilirler, yurt dışında şube açabilirler ve yurt dışında kurulmuş dernek ve kuruluşlara üye olarak katılabilirler.

2. Yabancı dernekler 

Madde 92. (Değişik: 2.1.2003-4778/35)  Yabancı dernekler, Dışişleri Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle İçişleri Bakanlığının izniyle Türkiye’de faaliyette ve iş birliğinde bulunabilirler, şube açabilirler,  üst kuruluş kurabilir ve kurulmuş üst kuruluşlara katılabilirler.

III. Yabancıların dernek kurma hakkı

Madde 93- Türkiye’de yerleşme hakkına sahip olan yabancı gerçek kişiler, dernek kurabilirler veya kurulmuş derneklere üye olabilirler.

Onursal üyelik için bu koşul aranmaz.

F. Derneklerin örgütlenmesi

I. Şube açmaları

1.Kuruluşu

Madde 94- Dernekler, gerekli görülen yerlerde genel kurul kararıyla şube açabilirler. Bu amaçla dernek yönetim kurulunca yetki verilen en az üç kişilik kurucular kurulu, şube açılacak yerin en büyük mülki amirine şube kuruluş bildirimini ve gerekli belgeleri verir.

(Mülga fıkra:30.07.2003 tarih ve 4963/34)

            2. Şubenin organları ve uygulanacak hükümler

Madde 95- Her şubede genel kurul ve yönetim kurulu ile denetim kurulu veya denetçi bulunması zorunludur.

Bu organların görev ve yetkileri ile şubelere ilişkin diğer hususlar hakkında bu kanun hükümleri uygulanır.

II. Üst kuruluşlar kurmaları

1. Federasyon

Madde 96- Federasyonlar, kuruluş amaçları aynı olan en az beş derneğin amaçlarını gerçekleştirmek üzere üye sıfatıyla bir araya gelmeleri suretiyle kurulur.

Her federasyonun bir tüzüğü bulunur.

Federasyon kuruluş bildirimi, tüzük ve gerekli belgelerin yerleşim yerinin en büyük mülki amirine verilmesiyle tüzel kişilik kazanır.

2. Konfederasyon:

Madde 97- Konfederasyonlar, kuruluş amaçları aynı olan en az üç federasyonun amaçlarını gerçekleştirmek üzere üye sıfatıyla bir araya gelmeleri suretiyle kurulur.

Her konfederasyonun bir tüzüğü bulunur.

Konfederasyon, kuruluş bildirimi, tüzük ve gerekli belgelerin yerleşim yerinin en büyük mülki amirine verilmesiyle tüzel kişilik kazanır.

3. Ortak hükümler:

Madde 98- Dernekler, bağlı oldukları federasyonun; federasyonlar da bağlı oldukları konfederasyonun genel kurulunda en az üçer üye ile temsil olunurlar. Temsilci üyeler, ilgili derneklerin ve federasyonların genel kurullarınca seçilirler.

Federasyon ve konfederasyonlara ilişkin diğer hususlar hakkında bu Kanun hükümleri uygulanır.

G. Dernek gelirleri

Madde 99- Dernek gelirleri, üye ödentisi, dernek faaliyetleri sonucunda veya dernek malvarlığından elde edilen gelirler ile bağış ve yardımlardan oluşur.

II. Saklı hükümler

Madde 100- Kamuya yaralı dernekler ve özel kanunlarla kurulan dernekler hakkındaki özel hükümler saklıdır.

 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

VAKIFLAR

A. Kuruluşu

I.Tanımı

Madde 101- Vakıflar, gerçek veya tüzel kişilerin yeterli mal ve hakları belirli ve sürekli bir amaca özgülemeleriyle oluşan tüzel kişiliğe sahip mal topluluklarıdır.

Bir malvarlığının bütünü veya gerçekleşmiş ya da gerçekleşeceği anlaşılan her türlü geliri veya ekonomik değeri olan haklar vakfedilebilir.

Cumhuriyetin Anayasa ile belirlenen niteliklerine ve Anayasanın temel ilkelerine, hukuka, ahlâka, millî birliğe ve millî menfaatlere aykırı veya belli bir ırk ya da cemaat mensuplarını desteklemek amacıyla vakıf kurulamaz.

 

II. Kuruluş şekli

Madde 102- Vakıf kurma iradesi, resmî senetle veya ölüme bağlı tasarrufla açıklanır. Vakıf, yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescil ile tüzel kişilik kazanır.

Resmî senetle vakıf kurma işleminin temsilci aracılığıyla yapılması, temsil yetkisinin noterlikçe düzenlenmiş bir belgeyle verilmiş olmasına ve bu belgede vakfın amacı ile özgülenecek mal ve hakların belirlenmiş bulunmasına bağlıdır.

Mahkemeye başvurma, resmî senet düzenlenmiş ise vakfeden tarafından; vakıf ölüme bağlı tasarrufa dayanıyorsa ilgililerin veya vasiyetnameyi açan sulh hâkiminin bildirimi üzerine ya da Vakıflar Genel Müdürlüğünce re’sen yapılır.

Başvurulan mahkeme, mal ve hakların korunması için gerekli önlemleri re’sen alır.

 

III. Temyiz ve iptal

Madde 103- Mahkemenin verdiği karar, tebliğ tarihinden başlayarak bir ay içinde, başvuran veya Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından temyiz edilebilir.

Vakıflar Genel Müdürlüğü veya ilgililer, vakfın kurulmasını engelleyen sebeplerin varlığı hâlinde iptal davası açabilirler.

 

IV. Tescil ve ilân

Madde 104- Tesciline karar verilen vakıf, vakfın yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescil edilir; ayrıca Vakıflar Genel Müdürlüğünde tutulan merkezî sicile kaydolunur.

Tescil kararı, başka bir mahkemece verilmiş ise, ilgili belgelerle birlikte tescil için vakfın yerleşim yeri mahkemesine gönderilir.

Yerleşim yeri mahkemesinin yapacağı bildirim üzerine Vakıflar Genel Müdürlüğünce merkezî sicile kaydolunan vakıf Resmî Gazete ile ilân olunur.

Tescil ve ilân tüzük hükümlerine göre yapılır.

 

V. Mal ve hakların kazanılması ve sorumluluk

Madde 105- Özgülenen malların mülkiyeti ile haklar, tüzel kişiliğin kazanılmasıyla vakfa geçer.

Tescile karar veren mahkeme, vakfedilen taşınmazın vakıf tüzel kişiliği adına tescil edilmesini tapu idaresine bildirir.

Ölüme bağlı tasarrufla kurulan vakfın miras bırakanın borçlarından sorumluluğu, özgülenen mal ve haklarla sınırlıdır.

 

B. Vakıf senedi

I. İçeriği

Madde 106- Vakıf senedinde vakfın adı, amacı, bu amaca özgülenen mal ve haklar, vakfın örgütlenme ve yönetim şekli ile yerleşim yeri gösterilir.

 

II. Noksanlıklar

Madde 107- Vakıf senedinde vakfın amacı ile bu amaca özgülenen mal ve haklar yeterince belirlenmiş ise, diğer noksanlıklar vakfın tüzel kişilik kazanması için yapılan başvurunun reddini gerektirmez.

Bu tür noksanlıklar, tescil kararı verilmeden önce mahkemece tamamlattırılabileceği gibi; kuruluştan sonra da denetim makamının başvurusu üzerine, olanak varsa vakfedenin görüşü alınarak vakfın yerleşim yeri mahkemesince tamamlattırılır.

Tescili istenen vakfa ölüme bağlı tasarrufla özgülenen mal ve haklar amacın gerçekleşmesine yeterli değilse; vakfeden aksine bir irade açıklamasında bulunmuş olmadıkça bu mal ve haklar, denetim makamının görüşü alınarak hâkim tarafından benzer amaçlı bir vakfa özgülenir.

 

C. Mirasçıların ve alacaklıların dava hakkı

Madde 108- Vakfedenin mirasçıları ile alacaklılarının, bağışlamaya ve ölüme bağlı tasarruflara ilişkin hükümler uyarınca dava hakları saklıdır.

 

D. Vakfın örgütü

I. Genel olarak

Madde 109- Vakfın bir yönetim organının bulunması zorunludur. Vakfeden, vakıf senedinde gerekli gördüğü başka organları da gösterebilir.

 

II. Çalıştırılanlara ve işçilere yardım vakfı

Madde 110- Çalıştırılanlara ve işçilere yardım vakıflarının yöneticileri, yararlananlara, vakfın örgütü, işleyişi ve malî durumu hakkında gerekli bilgiyi vermekle yükümlüdürler.

Vakfa ödenti veren çalıştırılanlar ve işçiler en az yapmış oldukları ödeme oranında yönetime katılırlar ve temsilcilerini olabildiğince kendi aralarından seçerler.

Vakfın malvarlığının çalıştırılanların ve işçilerin yapacakları ödemelerle sağlanacak bölümünün işverene karşı vakfın bir alacağından ibaret olması, ancak bu alacak için yeterli güvence sağlanmış olmasına bağlıdır.

Yararlananların, vakfın edimlerinin yerine getirilmesini dava yoluyla isteyebilmeleri, ödenti vermiş olmalarına veya vakfı düzenleyen hükümlerin kendilerine bu hakkı tanımış bulunmasına bağlıdır.

Çalıştırılanlara ve işçilere yardım vakıflarında yararlananların yönetime katılmaları ve vakıftan yararlanma koşulları ile ilgili hükümlerde yapılacak değişiklikler, vakıf senedine göre buna yetkili organın istemi üzerine, denetim makamının yazılı görüşü alındıktan sonra yerleşim yeri mahkemesince karara bağlanır.

 

E. Denetim

Madde 111- Vakıfların, vakıf senedindeki hükümleri yerine getirip getirmedikleri, vakıf mallarını amaca uygun biçimde yönetip yönetmedikleri ve vakıf gelirlerini amaca uygun olarak harcayıp harcamadıkları Vakıflar Genel Müdürlüğünce ve üst kuruluşlarınca denetlenir. Vakıfların üst kuruluşlarınca denetimi özel kanun hükümlerine tabidir.

 

F. Yönetimin, amacın ve malların değiştirilmesi

I. Yönetimin değiştirilmesi

Madde 112- Haklı sebepler varsa mahkeme, vakfın yönetim organı veya denetim makamının istemi üzerine diğerinin yazılı görüşünü aldıktan sonra vakfın örgütünü, yönetimini ve işleyişini değiştirebilir.

Mahkeme, denetim makamının başvurusu üzerine, (…)(1) duruşma yaparak yöneticileri görevden alabilir ve vakıf senedinde başka bir hüküm yoksa yenisini seçebilir.

 

II. Amacın ve malların değiştirilmesi

Madde 113- Durum ve koşullardaki değişmeler yüzünden vakıf senedinde yazılı amaca bağlı kalınması vakfedenin arzusuna açıkça uymayacak hâle gelmiş ise mahkeme, vakfın yönetim organı veya denetim makamının başvurusu üzerine diğerinin yazılı görüşünü aldıktan sonra vakfın amacını değiştirebilir.

Amacın gerçekleşmesini önemli ölçüde güçleştiren veya engelleyen koşulların ve yükümlülüklerin kaldırılmasında veya değiştirilmesinde de aynı hüküm uygulanır.

Amaca özgülenen mal ve hakların daha yararlı olanları ile değiştirilmesini veya paraya çevrilmesini haklı kılan sebepler varsa mahkeme, vakfın yönetim organı veya denetim makamının başvurusu üzerine diğerinin yazılı görüşünü aldıktan sonra gerekli değişikliğe izin verebilir.

 

G. Yıllık rapor

Madde 114- Yönetim organı her takvim yılının ilk üç ayı içinde vakfın bir önceki yıla ait malvarlığı durumunu ve çalışmalarını bir rapor hâlinde denetim makamına bildirir ve durumun uygun araçlarla yayımlanmasını sağlar.

 

H. Faaliyetten geçici alıkoyma

Madde 115- İçişleri Bakanlığı, Anayasada öngörülen hâllerde ve belirlenen usullere uygun olarak, denetim makamının da görüşünü almak suretiyle mahkemece bir karar verilinceye kadar vakfı geçici olarak faaliyetten alıkoyabilir ve derhâl mahkemeye başvurur. Hâkim başvuruyu gecikmeksizin karara bağlar.

 

İ. Vakfın sona ermesi

Madde 116- Amacın gerçekleşmesi olanaksız hâle geldiği ve değiştirilmesine de olanak bulunmadığı takdirde, vakıf kendiliğinden sona erer ve mahkeme kararıyla sicilden silinir.

Yasak amaç güttüğü veya yasak faaliyetlerde bulunduğu sonradan anlaşılan veya amacı sonradan yasaklanan vakfın amacının değiştirilmesine olanak bulunmazsa; vakıf, denetim makamının ya da Cumhuriyet savcısının başvurusu üzerine duruşma yapılarak dağıtılır.

 

J. Diğer hükümler

Madde 117- Vakıfların malları üzerinde zilyetlik yoluyla kazanma hükümleri uygulanmaz.

Derneklerin uluslararası faaliyette bulunmalarına ve üst kuruluş kurmalarına ilişkin hükümler kıyas yoluyla vakıflar hakkında da uygulanır.

Kamuya yararlı veya özel kanunlarla kurulan vakıflar hakkındaki özel hükümler saklıdır.

–––––––––––––––––––
(1) Anayasa Mahkemesi’nin 27/11/2007 tarihli ve E.:2002/162, K.:2007/89 sayılı Kararıyla; bu maddenin ikinci fıkrasında yer alan “…tüzükte gösterilen sebeplerle…” ibaresi iptal edilmiştir

5253 Dernekler Kanunu

5072 Sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları İle İlişkilerine Dair Kanun

5072 Sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları İle
lİişkilerine Dair Kanun

5072 Sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları İle İlişkilerine Dair Kanun

Kanun Numarası              : 5072

Kabul Tarihi                     : 22/1/2004

Yayımlandığı R.Gazete Tarih ve Sayısı  : 29/1/2004 / 25361

Amaç ve kapsam

Madde 1-

Bu Kanun; kamu kurum ve kuruluşlarını, kamu hizmetlerini veya personelini desteklemek üzere kurulan dernekler ve Türk Medenî Kanununa göre kurulan vakıflar ile bunların kamu kurum ve kuruluşları ile ilişkilerini düzenler ve kapsar.

Kanunla kurulan dernek ve vakıflar, bu Kanun kapsamı dışındadır. Ancak, bu vakıfların hangi esas ve usullere göre faaliyette bulunacakları Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.

Temel ilkeler

Madde 2- a) Dernek ve vakıflar, kamu kurum ve kuruluşlarının ismini alamaz, bu kurum ve kuruluşların hizmet binaları ve müştemilatı içinde faaliyet gösteremez ve bu kuruluşlara ait araç ve gereci kullanamaz.

b) Dernek ve vakıflar kamu kurum ve kuruluşlarının sundukları hizmetlerle ilgili olarak gerçek ve tüzel kişilerden ücret, bağış, katkı payı ve benzeri adlar altında herhangi bir karşılık alamaz.

c) Kamu hizmetlerinde kullanılan araç, gereç, evrak, form ve benzeri malzemenin, bu Kanun kapsamındaki dernek ve vakıflardan temin edilmesi istenemez.

d) Kamu görevlileri görev unvanlarını kullanarak dernek ve vakıf organlarında görev alamaz.

e) Dernek ve vakıf organlarında görev alan kamu görevlileri, bu görevleri nedeniyle ücret, huzur hakkı veya başka bir ad altında herhangi bir karşılık alamaz.

f) Dernek ve vakıfların yardım toplama ve bağış kabul hizmetlerinde kamu görevlileri çalıştırılamaz.

g) Kamu kurum ve kuruluşlarının bütçelerinden bu Kanun kapsamındaki dernek ve vakıflara ödenek, yardım veya herhangi bir kaynak aktarılamaz.

h) Kamu kurum ve kuruluşları, personel maaş ve ücretlerinden, kaynağında kesinti yaparak bu Kanun kapsamındaki dernek ve vakıflara aktarma yapamaz.

ı) İhaleyi yapan kurum ve kuruluş bünyesinde bulunan veya bu kurum ve kuruluşlarla ilgili her ne amaçla kurulmuş olursa olsun vakıf ve dernekler ile bunların sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları şirketler, bu kurum ve kuruluşların 2886 sayılı Devlet İhale Kanununa göre yapacakları ihalelere katılamazlar.

Cezalar

Madde 3- 2 nci maddede belirtilen ilkelere aykırı hareket eden kamu görevlileri ile dernek ve vakıf yöneticileri, eylemleri başka bir suç oluşturmadığı takdirde, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ayrıca dernek ve vakıf yöneticileri hakkında görevden alma işlemi uygulanır.

Hizmetin verilebilmesi için dernek veya vakfa bağış yapılması ya da kullanılacak malzemenin dernek veya vakıftan temin edilmesinin zorunlu kılınması nedeniyle, kamu hizmeti engellenmiş veya geciktirilmiş ise ceza yarı nispetinde artırılarak tatbik edilir.

Dernek tüzüğü veya vakıf senedi bu Kanuna aykırı olan veya bu Kanuna aykırı işlemleri tespit edilen dernek ve vakıflar, genel hükümlere göre kapatılır. Kapatılan dernek malları Hazineye, vakıf malları ise Vakıflar Genel Müdürlüğüne intikal eder. Bu dernek ve vakıfların yöneticileri hakkında birinci fıkra hükümleri uygulanır.

Ek Madde 1- (Ek: 25/6/2009-5917/35 md.)

Türkiye Cumhuriyeti ile Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası arasında 5/4/1991 tarihinde imzalanan ve Bakanlar Kurulunun 14/6/1991 tarihli ve 91/1939 sayılı Kararı ile onaylanan milletlerarası andlaşma uyarınca kurulmuş olan Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı, kurulduğu tarih itibariyle kanunla kurulmuş vakıf niteliğini haizdir.

Geçici Madde 1- Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce kurulan dernek ve vakıflar, 31.12.2005 tarihine kadar, dernek tüzüklerini veya vakıf senetlerini bu Kanun hükümlerine uygun hale getirir.(1)

Dernek tüzüğünü veya vakıf senedini altı ay içinde bu Kanuna uygun hale getirmeyen veya bu Kanuna aykırı işlemleri tespit edilen dernek ve vakıflar, genel hükümlere göre kapatılır. Kapatılan dernek malları Hazineye, vakıf malları ise Vakıflar Genel Müdürlüğüne intikal eder. Ayrıca, dernek tüzüğünü veya vakıf senedini bu süre içinde bu Kanuna uygun hale getirmeyen yöneticiler hakkında 3 üncü maddenin birinci fıkrası hükümleri uygulanır.

Geçici Madde 2- (Ek: 17/9/2004-5234/ 24 md.)

Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce kurulan dernek ve vakıfların kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili almış oldukları isimler ile tüzük ve senetlerindeki kamu görevlilerinin unvanlarını kullanma hakları saklıdır.

Yürürlük

Madde 4- Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme  

Madde 5- Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

Siz arayın biz gelelim…

dernek_ic_denetim_raporu_ornegi

DERNEK İÇ DENETİM RAPORU REHBERİ        

    I. GENEL BİLGİLER

             1.01. Amaç ve Kapsam

            Bu rehberin amacı, Dernek Genel Kurulu, Yönetim Kurulu veya Denetim Kurulu tarafından yapılacak denetim sırasında; öncelikle dikkat edilmesi gereken konuları belirlemektedir.

            1.02. Hukuki dayanak

            Bu rehber, 4/11/2004 tarihli ve 5253 sayılı Dernekler Kanununun 9 uncu maddesi dayanılarak hazırlanmıştır.

            1.03. Tanımlar

            Bu rehberde geçen;     

             Genel Kurul          : Derneğe kayıtlı üyelerin oluşturduğu ve derneğin en yetkili                                                        karar organını,

Yönetim Kurulu      : Derneklerin genel kurullarında yönetim kuruluna seçtikleri                                                       üyeleri,

Denetim Kurulu      : Derneklerin genel kurullarında denetim kuruluna seçtikleri üyeleri,

Dernek                  : 5253 sayılı Dernekler Kanunu ile 4721 sayılı Türk Medeni Kanununa göre kurulan dernek ve şubelerini, derneklerin oluşturdukları federasyon ve federasyonların oluşturdukları konfederasyonlar ile yabancı derneklerin Türkiye’deki şube veya temsilciliklerini, 3335 sayılı Uluslararası Nitelikteki Teşekküllerin Kurulması Hakkında Kanun kapsamında bulunan birlik, federasyon veya benzeri teşekkülleri,

Dernekler Birimi    : İl Dernekler Müdürlüğü ve İlçe Dernekler Büro Şefliğini,

Rapor                   : Dernek İç Denetim Raporunu

İfade eder.

II. DERNEKLERİN DENETLENMESİNDE İNCELENECEK KONULAR

             2.01. Dernek Üyelik İşlemleri

Türk Medeni Kanununun 64 maddesi gereğince;

a)  Üyelik başvurularının yazılı olarak yapılıp yapılmadığı,

b)  Bu başvuruların yönetim kurulunca en çok otuz gün içinde karara bağlanıp bağlanmadığı,

c)  Sonucun başvuru sahibine yazılı olarak bildirilip bildirilmediği,

 2.02. Genel kurul toplantıları

  Türk Medeni Kanununun 62, 72, 83 ve 98 inci maddeleri ve Dernekler Yönetmeliğinin 12, 16 ve 17 nci maddeleri gereğince;

a) Derneğin olağan genel kurul toplantısını tüzüğünde belirtilen zamanda ve yönetim kurulunun çağrısı üzerine yapıp yapmadığı,

b) Genel kurula katılma hakkı bulunan üyelerin tamamına hazirun listesinde yer verilip verilmediği,

c) Genel kurulun toplantıya çağrılması, toplantı yeri, toplantı yeter sayısı, toplantı usulü ve toplantılarda karar alınması ve toplantıların yapılması ile ilgili diğer konularda, Türk Medeni Kanunu, Dernekler Yönetmeliği ve dernek tüzüğünde bulunan hükümlere uyulup uyulmadığı,

ç) Dernek Federasyona, Federasyon Konfederasyona üye ise üye olduğu üst kuruluşta kendisini temsil edecek en az üç üyesini genel kurulunda seçip seçmediği,

ç) Varsa, şubelerin olağan genel kurul toplantılarını, tüzüğünde aksine bir hüküm belirtilmemişse, merkez olağan genel kurulu toplantısından en az iki ay önce tamamlayıp tamamlamadığı,

d)  Olağan veya olağanüstü genel kurul toplantılarını izleyen otuz gün içinde, yönetim ve denetim kurulları ile diğer organlara seçilen asıl ve yedek üyeleri içeren ve Dernekler Yönetmeliğinin ekinde bulunan “Genel Kurul Sonuç Bildirimi” ve eklerinin mülki idare amirliğine, şubeler tarafından ayrıca genel merkezlerine bildirilip bildirilmediği,

            2.03. Dernek faaliyetleri

            Türk Medeni Kanunun 90 ıncı, Dernekler Kanunun 30 uncu maddesi gereğince derneğin;

a)  Tüzüğünde gösterilen amaç ve bu amacı gerçekleştirmek üzere sürdürüleceği belirtilen çalışma konuları dışında faaliyette bulunup bulunmadığı,

b) Anayasa ve kanunlarla açıkça yasaklanan amaçları veya konusu suç teşkil eden fiilleri gerçekleştirmek amacıyla faaliyette bulunup bulunmadığı,

c) Askerliğe, millî savunma ve genel kolluk hizmetlerine hazırlayıcı öğretim ve eğitim faaliyetlerinde bulunup bulunmadığı ve bu amaçları gerçekleştirmek üzere kamp veya eğitim yerleri açıp açmadığı, üyeleri için özel kıyafet veya üniforma kullanıp kullanmadığı,

            2.04. Yurt dışından yardım alma

Dernekler Kanununun 21 ve Dernekler Yönetmeliğinin 18 – 21 inci maddeleri gereğince;

a) Derneğin yurtdışından yardım alıp almadığı,

b) Yurt dışından nakdi yardım alınması durumunda bunun bankalar aracılığıyla alınması zorunluluğuna uyulup uyulmadığı,

c) Derneğin varsa, yurtdışından aldıkları ayni veya nakdi yardımlar için Dernekler Yönetmeliğinin ekinde bulunan EK- 4 formu ile mülki idare amirliğine önceden bildirimde bulunup bulunmadığı,

ç) Söz konusu yardımların amacına uygun olarak kullanılıp kullanılmadığı, (varsa, yurt dışındaki kişi, kurum veya kuruluşlarla yapılan protokol, sözleşme ve benzerlerinde öngörülen şartlara uygun olarak kullanılıp kullanılmadığı),

            2.05. Derneğin defterleri ve kayıt yöntemleri

            Dernekler Kanunun 11 ve Dernekler Yönetmeliğinin 31 – 37 nci maddeleri gereğince, işletme veya bilanço esasına göre defter tutan derneğin, tutulması zorunlu olan ve aşağıda belirtilen defterlerin İçişleri Bakanlığı Dernekler Dairesi Başkanlığının 2006/1 ve 2007/2 sayılı Tebliğlerinde belirtilen hususlar dikkate alınarak;

             a) İşletme hesabı esasında defter tutulması halinde,

a.1) Karar Defterine yönetim kurulu kararlarının tarih ve numara sırasına göre yazılıp yazılmadığı ve karar yeter sayısına uyularak alınan kararların toplantıya katılan üyelerce imzalanıp imzalanmadığı,

a.2) Üye Kayıt Defterine üyelerin kimlik bilgilerinin, derneğe giriş ve çıkış tarihlerinin işlenip işlenmediği,

a.3) Evrak Kayıt Defterine gelen ve giden evrakların tarih ve numarası ile kaydedilip kaydedilmediği, gelen evrakın asıllarının, giden evrakın suretlerinin ve elektronik posta yoluyla gelen veya giden evrakın çıktısının alınmak suretiyle dosyada saklanıp saklanmadığı,

a.4) Demirbaş Defterine, derneğe ait demirbaşların edinme tarihi ve şekli ile kullanıldıkları veya verildikleri yerlerin kaydedilip kaydedilmediği ve kullanım süreleri dolanların kayıttan düşürülüp düşürülmediği,

a.5) İşletme Hesabı Defterine dernek adına alınan gelirler ve yapılan giderlerin açık ve düzenli olarak işlenip işlenmediği,

a.6) Dernek tarafından bastırılan alındı belgelerinin, Alındı Belgesi Kayıt Defterine işlenip işlenmediği,

            b) Bilanço esasında defter tutulması halinde,

b.1) Yukarıdaki maddenin (a) bendinin 1, 2, 3 ve 6 ncı alt bentlerinde belirtilen defterleri usulüne uygun tutup tutmadıkları,

b.2) Yevmiye Defteri, Büyük Defter ve Envanter Defterinin Vergi Usul Kanunu ile bu Kanunun Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye istinaden yayımlanan Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğleri esaslarına göre yapılıp yapılmadığı,

            c) Her iki usule göre de defter tutulması halinde,

c.1) Yukarıda belirtilen ve tutulması zorunlu olan defterlerin notere veya dernekler birimlerine onaylattırılıp onaylattırılmadığı,

c.2) Tutulması zorunlu olan defter, belge ve bunlarla ilgili dosyaların düzenli olarak muhafaza edilip edilmediği,

c.3) Defter ve belgelerin okunamayacak hale gelmesi veya kaybolması halinde, öğrenme tarihinden itibaren onbeş gün içinde dernek merkezinin bulunduğu yerin yetkili mahkemesine başvurularak zayi belgesinin alınıp alınmadığı,

            2.06. Derneğin giderleri

            Türk Medeni Kanununun 90, Dernekler Kanunun 11 ve Dernekler Yönetmeliğinin 38 – 41 inci maddeleri gereğince;

a) Dernek harcamalarının derneğin amacına uygun olarak, dernek tüzüğü ve yönetim kurulu kararlarına istinaden yapılıp yapılmadığı,

b) Harcama belgelerinin Denekler Yönetmeliğinde öngörülen fatura, perakende satış fişi, serbest meslek makbuzu, gider pusulası ve gider makbuzu ile yapılıp yapılmadığı,

c) Dernek tarafından kişi, kurum veya kuruluşlara yapılan bedelsiz mal ve hizmet teslimleri için Ayni Yardım Teslim Belgesi; kişi, kurum veya kuruluşlar tarafından derneğe yapılan bedelsiz mal ve hizmet teslimleri için ise Ayni Bağış Alındı Belgesi düzenlenip düzenlenmediği,

ç) Dernek tarafından kullanılan alındı, harcama ve diğer belgelerin; özel kanunlarında belirtilen süreler saklı kalmak üzere, düzenli olarak beş yıl süreyle saklanıp saklanmadığı,

d) Derneğin tuttuğu defter esasına göre, yıl sonlarında (31 Aralık) İşletme Hesabı Tablosu veya Bilanço ve Gelir Tablosu düzenleyip düzenlemediği,

e) Derneğin gelir ve gider kayıtlarına ve bunlara ilişkin belgelere göre; dönem içindeki gelir ve giderler, önceki dönemden devir, banka, kasa, varsa borç ve alacak ve benzeri ile ilgili hesaplar arasında mutabakat bulunup bulunmadığı,

2.07. Alındı belgeleri

            Dernekler Kanunun 11 ve Dernekler Yönetmeliğinin 42 – 47 nci maddeleri gereğince;

a)  Dernek tarafından bastırılan alındı belgesi ciltlerinin usulüne uygun olarak bastırılıp bastırılmadığı,

b) Matbaadan teslim alınma sırasında, Alındı Belgelerinin, cilt seri ve sıra numarası ile başka herhangi bir yerinde hatası bulunup bulunmadığının sayman üye tarafından kontrol edilerek bir tutanakla teslim alınıp alınmadığı,

c) Alındı belgelerinin eski ve yeni saymanlar arasında bir tutanak ile devir teslimi yapılıp yapılmadığı,

ç) Dernek gelirlerinin, alındı belgesi veya bankalar aracılığıyla toplanıp toplanmadığı ve bu belgelerin ilgili defterlere kaydedilip kaydedilmediği,

d) Dernek adına gelir tahsil etmeye yetkili olan kişilerin, tahsil ettikleri paraları otuz gün içinde veya tahsilatı 2005 yılı için 1000.- YTL’yi geçenler, (Bu tutar her yıl Maliye Bakanlığınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranına göre artırılır.) bu süreyi beklemeksizin tahsil ettikleri parayı en geç iki iş günü içinde dernek saymanına teslim edip etmedikleri veya derneğin banka hesabına yatırıp yatırmadıkları,

e) Dernek adına gelir tahsil eden kişi veya kişilerin, yetki süresi de belirtilmek suretiyle, yönetim kurulu kararı ile tespit edilerek, bu kişiler adına dernek yönetim kurulu başkanı tarafından onaylanan yetki belgesinin düzenlenip düzenlenmediği,

f)   Dernek tarafından düzenlenen yetki belgelerinin birer suretinin dernekler birimine verilip verilmediği,

g) Yetki Belgesi düzenlenen kişi veya kişilerin görevinden ayrılması, ölümü, görevine son verilmesi gibi hallerde, verilmiş olan yetki belgelerinin yönetim kuruluna bir hafta içerisinde teslim edilip edilmediği,

ğ)  Alındı belgelerinin, yönetim kurulu kararı ile yetki verilen kişilerce düzenlenip düzenlenmediği,

            2.08. Dernek lokali

            Derneğin, üyelerinin sosyal ihtiyaçlarını karşılamak üzere açılan lokali varsa;

a) Dernekler Kanunun 26 ve Dernekler Yönetmeliğinin 59 uncu maddesi gereğince, lokal olarak açılan yere mülki idare amirliğince “Lokal Açma ve İşletme İzin Belgesi” nin verilip verilmediği,

b)  Dernekler Yönetmeliğinin 60 ncı maddesi gereğince;

b.1) Dernek yönetim kurulu kararıyla lokal sorumlu müdürü tayin edilerek mülki idare amirliğine bildirilip bildirilmediği,

b.2) Lokal sorumlu müdürünün değiştirilmesi durumunda, değişikliğin onbeş gün içinde mülki idare amirliğine bildirilip bildirilmediği,

c)  Dernekler Yönetmeliğinin 61 inci maddesi gereğince;

c.1) Lokalde alkollü içki kullanılıp kullanılmadığı,

c.2) Lokalde alkollü içki kullanılmasına mülki idare amirliğince izin verilip verilmediği,

ç) 31.12.2002 tarih ve 24980 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Tütün Mamulleri, Alkol ve Alkollü İçkilerin Toptan ve Perakende Satışı ile Satış Belgelerine İlişkin Yönetmeliğin 7 nci maddesi gereğince Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme Kurumundan alkollü içki satış belgesi alınıp alınmadığı ve bu belgenin yıllık uzatma işleminin yapılıp yapılmadığı,

d)  Dernekler Yönetmeliğinin 63 üncü maddesi gereğince, dernek yönetim kurulu tarafından hazırlanan “Lokal Yönergesi”nin bulunup bulunmadığı,

e)  Dernekler Yönetmeliğinin 66 ve 67 nci maddelerinde belirtilen yasaklara uyulup uyulmadığı (Kumar oynatılması; lokalin umuma açık yer durumuna lokal yönergesine aykırı hareket edilmesi; lokalde uyuşturucu madde imal edilmesi, satılması, kullanılması veya bulundurulması; 6136 sayılı Kanuna aykırı silah bulundurulması veya satılması; genel güvenliğe ve genel ahlaka aykırı faaliyetlerde bulunulması.)

f)   5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu hükümleri gereğince;

f.1) Dernek lokalinde üyelere mal ve hizmet arzı yapılması durumunda, lokal işletmesinin kurumlar vergisi mükellefiyetinin tesis ettirilip ettirilmediği,

f.2) Lokalde ücretli olarak çalıştırılan kişilere ait prim ve vergilerin ilgili kurumlara yatırılıp yatırılmadığı,

g) Yönetim Kurulunca lokal kimlik kartları ile misafir kartlarının düzenlenip düzenlenmediği,

2.09. Derneğin diğer tesisleri

Dernekler Kanununun 26 ncı maddesi gereğince;

a) Derneğin lokal dışında başka bir tesisinin bulunup bulunmadığı,

b) Varsa, bu tesislerin açılmasına ilişkin gerekli izinlerin alınıp alınmadığı, alınan izin belgelerinin bir suretinin dernekler birimine verilip verilmediği,

            2.10. Derneğin sandığı

            Dernekler Kanununun 12 ve Dernekler Yönetmeliğinin 72 – 82 nci maddeleri gereğince, varsa;

a) Dernek sandığının Dernekler Kanunu ve Dernekler Yönetmeliğine uygun olarak kurulup kurulmadığı,

b) Dernek üyesi olmayan kişilerin sandık üyesi olarak kabul edilip edilmediği,

c) Sandık organlarının oluşturulup oluşturulmadığı,

ç) Sandık genel kurullarının zamanında yapılıp yapılmadığı,

d) Sandığa ait defterlerin tutulup tutulmadığı,

e)  Dernekler Yönetmeliğinin ONBİRİNCİ BÖLÜMÜ’nde belirlenen diğer esas ve usullere uyulup uyulmadığı,

            2.11. Beyanname

            Dernekler Kanununun 19 ve Dernekler Yönetmeliğinin 83 üncü maddeleri gereğince,

a) Derneğin yönetim kurulu başkanı tarafından her takvim yılının ilk dört ayı içinde bir önceki yıla ait Dernekler Yönetmeliği ekinde bulunan EK-21 Dernek Beyannamesinin mülki idare amirliğine, şube yönetim kurulu başkanı tarafından ise ayrıca genel merkezlerine verilip verilmediği,

b)Beyannamelerin gerçeği yansıtıp yansıtmadığı, dernek kayıtlarıyla karşılaştırıldığında herhangi bir tutarsızlığın bulunup bulunmadığı,

            2.12. Ortak projeler

            Dernekler Kanununun 10 ve Dernekler Yönetmeliğinin 91 inci maddeleri gereğince,

a) Derneğin kamu kurum ve kuruluşları ile birlikte yürüttüğü bir proje bulunup bulunmadığı,

b) Yapılacak protokol gereği oluşturulan Proje Yönetim Grubu tarafından, Protokol ve Proje, Dernekler Yönetmeliği ekinde bulunan EK- 23 formu ile protokol tarihini izleyen bir ay içinde valiliğe bildirilip bildirilmediği,

c) Proje çerçevesinde yapılacak harcamalar için ortak bir hesabın açılıp açılmadığı ve harcamaların bu hesaptan yapılıp yapılmadığı,

ç) Dernekler Yönetmeliğinin 91 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirlenen diğer esas ve usullere uyulup uyulmadığı,

            2.13. Platformlar

            Dernekler Kanununun 25 ve Dernekler Yönetmeliğinin 94 üncü maddeleri gereğince;

a) Derneğin herhangi bir platforma üye olup olmadığı,

b) Üye olduğu platformda derneği temsil edecek kişi veya kişiler için yetkili organının kararının bulunup bulunmadığı,

c) Oluşturulan platformun faaliyete geçebilmesi için temsilciler tarafından mutabakat tutanağı düzenlenip düzenlenmediği,

ç) Düzenlenen mutabakat tutanağında platformun oluşturulma amacı, çalışmaların yürütüleceği yerleşim yeri, yönetim grubu üyeleri ile koordinatörün isimlerinin belirlenip belirlenmediği,

            2.14. Derneğin taşınmaz malları

            Dernekler Kanunun 22 nci maddesi ile Dernekler Yönetmeliğinin 93 üncü maddesi gereğince;

a) Varsa, derneğin edindiği taşınmazları tapuya tescilinden itibaren otuzgün içinde Dernekler Yönetmeliğinin ekinde bulunan EK- 26 formu ile mülki idare amirliğine bildirilip bildirilmediği,

b) Dernek için gerekli taşınmaz malların satın alınması veya mevcut taşınmaz malların satılması hususunda genel kurulun yönetim kuruluna yetki verip vermediği,

c) Derneğin taşınmaz mallarının dernek yararı doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığı,

            2.15. Yayınlar

            5187 sayılı Basın Kanununun 4, 5, 7, 10 uncu maddeleri gereğince;

a) Derneğin süreli veya süresiz yayınının bulunup bulunmadığı,

b) Basılmış eserde zorunlu bilgilere (basıldığı yer ve tarih, basımcının ve varsa yayımcının adları, varsa ticari unvanları ve işyeri adresleri, ayrıca süreli yayında yönetim yeri, sahibinin, varsa temsilcisinin, sorumlu müdürün adları ve yayının türü) yer verilip verilmediği,

c) Süreli yayınlarda sorumlu müdür atanıp atanmadığı,

ç) Süreli yayınların çıkarılabilmesi için, kaydedilmek üzere, yönetim yerinin bulunduğu yer Cumhuriyet Başsavcılığına beyanname verilip verilmediği, beyanname ve eklerinin teslim edildiğini gösteren bir alındı belgesi alınıp alınmadığı,

            2.16. Derneğin ticari faaliyetleri

            5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu hükümleri gereğince;

a) Derneğin ticari faaliyetinin bulunup bulunmadığı, bu faaliyetle ilgili Kurumlar Vergisi Kanunu hükümleri gereğince kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis ettirilip ettirilmediği,

b) Derneğin ücretli olarak çalıştırdığı personeline ait prim ve vergilerinin ilgili kurumlara yatırılıp yatırılmadığı,

c) Varsa dernek iktisadi işletmesinin iş ve işlemlerinin ilgili mevzuat çerçevesinde yürütülüp yürütülmediği,

            2.17. Diğer konular

            Dernekler Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri gereğince;

a) Dernek hakkında adli ve idari işlem yapılıp yapılmadığı,

b) Derneğin, Dernekler Kanununun 28 inci maddesinde belirtilen kelimeleri dernek adında kullanıp kullanmadığı,

c) Dernekler Kanununun 28 inci maddesinde belirtilen kelimeler dernek adında kullanılıyor ise gerekli iznin alınıp alınmadığı,

ç) Derneğin, Dernekler Kanununun 29 uncu maddesinde yasaklanan ad, işaret ve sembolleri kullanma yasağına uyup uymadığı,

d) Dernek ikametgahı ile dernek tüzüğünde yapılan değişikliklerin süresi içinde mülki idare amirliğine bildirilip bildirilmediği, ayrıca tüzükte yapılan değişiklikler sonucu oluşan yeni tüzüğün şubelere gönderilip gönderilmediği,

e) Dernek organlarında meydana gelen değişikliklerin süresi içinde mülki idare amirliğine bildirilip bildirilmediği,

f)   Gençlik ve Spor Derneklerinin, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünce tutulan kütüğe kayıt ve tescil ettirilip ettirilmediği,

g) Kamu yararına çalışma niteliği bulunan derneklerin yönetici ve denetçilerinin mal bildiriminde bulunup bulunmadığı,

ğ) Derneğin temsilciliğinin bulunup bulunmadığı, varsa, temsilciliğin adresinin, yönetim kurulu kararı ile temsilci olarak görevlendirilen kişi veya kişiler tarafından, o yerin mülki idare amirliğine yazılı olarak bildirilip bildirilmediği,

h) Dernek tarafından halka açık olarak konser, tiyatro, şenlik veya sinevizyon vb. etkinliklerin düzenlenip düzenlenmediği,

ı) Dernek tüzüğünde belirtilen borçlanma usulleri ile ilgili hükümlere uyulup uyulmadığı,

i) Dernek Yönetim ve Denetim Kurulu üyelerine ücret ödenip ödenmediği,

j) Dernek Yönetim ve Denetim Kurulu üyelerine ücret ödeniyorsa buna dair genel kurul kararının alınıp alınmadığı,

k) Derneğin, e-dernek uygulamasından yararlanıp yararlanmadığı,

l)Dernek tüzüğü ile varsa derneğin yetkili organı tarafından çıkarılan yönetmelik vb. alt düzenleyici işlemlerde yer alan diğer hükümlere uyulup uyulmadığı,

Konularında inceleme ve araştırma yapılır.

III. DERNEĞİN VARSA YARDIM TOPLAMA FAALİYETLERİNİN  DENETLENMESİNDE İNCELENECEK KONULAR

 

            3.01. Genel bilgiler

            2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu kapsamında yardım toplama faaliyetinin bulunup bulunmadığı,

            3.02. Yardım toplama izni

            2860 sayılı Yardım Toplama Kanununun 7 ve 27.12.1999 tarih ve 23919 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yardım Toplama Esas ve Usulleri Hakkında Yönetmeliğin 5 inci maddesi gereğince,

Yardım toplama faaliyeti bir ilin birden fazla ilçesini kapsıyorsa o ilin valisinden, bir ilçenin sınırları içinde ise o ilçenin kaymakamından; yardım toplama faaliyeti birden fazla ili kapsıyorsa, derneğin yerleşim yerinin bulunduğu ilin valisinden izin alınıp alınmadığı,

Eşya piyangosu düzenlenmesi halinde, 4/4/1988 tarihli ve 320 sayılı Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 29 ve 41 inci Maddeleri ile Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü Karşılığı Nakit Olmayan Piyangolar ve Çekilişler Hakkında Yönetmelik’ in 7 nci maddesi gereğince ayrıca Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğünden izin alınıp alınmadığı,

            3.03. Süre

            2860 sayılı Yardım Toplama Kanununun 10 uncu maddesi gereğince;

Yardım toplama faaliyetinin izin verilen süre içinde gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği,

            3.04. Kamu görevlilerinin çalıştırılması

            2860 sayılı Yardım Toplama Kanununun 13 üncü maddesi gereğince;

Yardım toplama faaliyetinde çalıştırılan kamu görevlileri (Silahlı Kuvvetler, adli ve idari yargıda görevli hakim ve savcılar ile güvenlik kuvvetleri mensupları ve özel kolluk görevlileri hariç) için mülki idare amirinden izin alınıp alınmadığı,

            3.05. Kimlik belgesi

            2860 sayılı Yardım Toplama Kanununun 15 ve Yardım Toplama Esas ve Usulleri Hakkında Yönetmeliğin 8 inci maddesi gereğince;

Ayni veya nakdi yardımların, izin veren makam tarafından yardım toplama faaliyetinde görev alması uygun görülen ve kendilerine yetki belgesi verilen kişiler tarafından toplanıp toplanmadığı,

            3.06. Makbuz ve biletler

            Yardım Toplama Esas ve Usulleri Hakkında Yönetmeliğin 9 uncu maddesi gereğince;

a) Yardım toplama faaliyetinde kullanılmak üzere bastırılan makbuzların müteselsil ve sıra numarası taşıyacak şekilde ve ciltler halinde tertip edilip edilmediği,

b) Yardım toplama faaliyetinde kullanılan makbuzların dernek alındı belgelerinden ayrı olarak bastırılıp bastırılmadığı,

c) Yardım toplama faaliyetinde kullanılan makbuzlarda derneğin adı, varsa kısa adı, adresi, hangi amaçla yardım toplandığı, izin veren makam, verilen iznin tarih ve sayısı ile başlangıç ve bitiş tarihine ait bilgilerin bulunup bulunmadığı,

ç) Eşya piyangosu düzenlenerek yardım toplanması durumunda bastırılan biletlerle, kültürel gösteriler ve sergiler, spor gösterileri, gezi ve eğlenceler düzenlemek suretiyle yardım toplanması halinde bastırılan bilet ve davetiyelerde (c) bendinde yazılı bilgilerin yanında ayrıca rakam ve yazı ile olmak üzere bilet ve davetiye bedellerinin gösterilip gösterilmediği,

d) Yardım toplama faaliyetlerinde kullanılan makbuz ve biletlerin noter tarafından damgalanıp damgalanmadığı,

            3.07. Makbuz bilet kayıt defteri

            Yardım Toplama Esas ve Usulleri Hakkında Yönetmeliğin 11 inci maddesi gereğince,

a) Yardım toplama faaliyetlerinde kullanılan makbuz ve biletleri kaydetmek üzere noter tasdikli makbuz-bilet kayıt defterinin tutulup tutulmadığı,

b) Makbuz ve biletlerin yardım toplama faaliyetlerinde görev alanlara sayman üye tarafından zimmetle teslim edilip edilmediği,

            3.08. Yardım paralarının teslimi

            Yardım Toplama Esas ve Usulleri Hakkında Yönetmeliğin 13 üncü maddesi gereğince,

            Yardım toplamakla görevli kişiler her onbeş günde bir veya topladıkları yardımın 150.- YTL’yi aşması durumunda onbeş günlük süreyi beklemeksizin topladıkları parayı sorumlu sayman üyeye teslim edip etmedikleri veya bu amaçla açılan banka hesabına yatırıp yatırmadıkları,

            3.09. Kesin hesap

            Yardım Toplama Kanununun 17 ve Yardım Toplama Esas ve Usulleri Hakkında Yönetmeliğin 14 üncü maddesi gereğince;

Sorumlu kurul sıfatı ile dernek yönetim kurulunun, yardım toplama süresinin bitiminden itibaren on gün içinde toplanan yardımın kesin hesabını çıkarıp bir örneğini izin veren makama verip vermediği,

            3.10. Faaliyetin giderleri

            Yardım Toplama Kanununun 24 üncü maddesi gereğince;

Makbuzla, belirli yerlere kutu koymak veya bilgileri otomatik ya da elektronik olarak işleme tâbi tutmuş sistemler kullanmak suretiyle, bankalarda hesap açtırarak, yardım pulu çıkararak yardım toplama şekillerinde giderlerin, brüt gelirin yüzde onunu; eşya piyangosu düzenleyerek, kültürel gösteriler tertipleyerek, sergiler açarak, spor gösterileri, gezi ve eğlenceler düzenleyerek yardım toplama şekillerinde ise giderlerin, brüt gelirin yüzde kırkını geçip geçmediği,

            3.11. Yardım toplama gelirleri

            Yardım Toplama Kanununun 14 ve 25 inci maddeleri gereğince;

Yardım toplama faaliyeti sonucunda elde edilen gelirlerin, yardım toplama faaliyeti için öngörülen amaç doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığı,

Konularında inceleme ve araştırma yapılır.

            IV.  DERNEK DENETLEME RAPORUNUN DOLDURULMASINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR

             Yukarıda belirtilen konularda yapılan inceleme ve araştırmalar sonucunda denetimi gerçekleştiren kurul tarafından düzenlenecek olan “Dernek İç Denetim Raporu” nun yazılmasında dikkat edilecek hususlar aşağıda belirtilmiştir.

4.01. Raporun II ve III üncü bölümlerindeki soruların cevaplandırılmasında;

a) Sorulan soru ile ilgili yapılan inceleme sonunda uygun olan sütuna “EVET” ya da “HAYIR” yazılarak cevaplandırılır. İhtiyaç duyulması halinde gereken bilgiler “Açıklama” sütununa yazılır.

ÖRNEK-1

2.02. Genel Kurul Toplantıları                                              Evet / Hayır           Açıklama

a) Dernek olağan genel kurul toplantısını yönetim kurulunun çağrısı üzerine ve tüzüğünde belirtilen zamanda yapmış mı?

Evet

Olağan genel kurul03.10.2007 tarihinde yapılmıştır.

 

ÖRNEK-2

a) İşletme hesabı esasında defter tutulması halinde           Evet / Hayır             Açıklama

2) Üye kayıt defterine üyelerin kimlik bilgileri, derneğe giriş ve çıkış tarihleri işlenmiş mi?

Hayır

Bazı üyelere ait kimlik bilgilerinde eksiklik bulunmaktadır.

b) İlgili soruda belirtilen konuda derneği ilgilendiren bir durum yok ise,  ilk soru “HAYIR” yazılarak cevaplandırılır. Aynı konu ile ilgili diğer sorulara (-) işareti konulur.

 

ÖRNEK

2.08. Dernek Lokali                                                            Evet / Hayır              Açıklama

a) Derneğin lokali var mı?

Hayır

 
b) Lokal olarak açılan yere mülki idare amirliğince “Lokal Açma ve İşletme İzin Belgesi” verilmiş mi?

 
c) Dernek yönetim kurulu kararıyla lokal sorumlu müdürü tayin edilerek mülki idare amirliğine bildirilmiş mi?

 

4.02.  Raporun IV üncü bölümündeki “Eleştiri ve Tavsiye Edilen Hususlar” başlığı altında, yukarıdaki sorular kapsamında yapılan denetleme neticesinde dernek tüzüğüne veya mevzuata aykırı olan ya da eksik görülüp eleştiri veya tavsiyeye değer bulunan hususlar belirtilir.

4.03. Raporun V inci bölümündeki “Sonuç” başlığı altında ise, varsa eleştiri veya tavsiye edilen hususlarla ilgili olarak konusuna göre dernek yönetim kurulu veya genel kurul tarafından yapılması gereken işlemler belirtilir.